• Polski
  • English
    • Contrast
    • Font

Jak skutecznie pomagać palaczom, gdzie kończą się możliwości sztucznej inteligencji, czy medycyna powinna dbać o szczęście pacjenta i jak zreformować system ochrony zdrowia w Polsce – m. in. o tym rozmawiali eksperci z Polski, USA, Norwegii, Litwy i Ukrainy podczas drugiego dnia V Światowej Konferencji Zdrowia Rodziny.

Prof. Łukasz Balwicki z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, konsultant krajowy w dziedzinie zdrowia publicznego, przedstawił niepokojące dane: z e-papierosów korzysta co piąty uczeń, a w szkołach ponadpodstawowych już co trzeci. Wielu z nich sięga również po tradycyjne papierosy. Młodzi wybierają e-papierosy ze względu na smak i brak zapachu, a nikotyna służy im do radzenia sobie ze stresem. Prof. Balwicki przyznał, że e-papieros może pomóc dorosłym rzucić tradycyjne papierosy, ale zwrócił uwagę na drugą stronę medalu: 80 proc. osób, które rzuciły palenie w ten sposób, nadal używa e-papierosów. – Celem terapii powinna być wolność od nikotyny, a nie zamiana jednego produktu na drugi – podkreślił. Jako skuteczną metodę wskazał cytyzynę, zaznaczając jednocześnie, że jej zastosowanie w leczeniu uzależnienia od e-papierosów wymaga dalszych badań.

Dr Marc Parascandola z Centrum Zdrowia Globalnego Narodowego Instytutu Onkologii w USA mówił o amerykańskich doświadczeniach. Większość dorosłych palaczy w Stanach Zjednoczonych chce rzucić palenie, a ponad połowa próbowała to zrobić w ostatnim roku – niewielu jednak kończy tę próbę sukcesem. Dlatego głównym wyzwaniem jest zwiększenie odsetka osób, którym się to udaje. Palenie traktowane jest w USA jako choroba przewlekła, a pacjenci mają do dyspozycji m.in. plastry nikotynowe i leki doustne. Cytyzyna nie jest tam jeszcze zarejestrowana. – Mam nadzieję, że wkrótce będziemy świadkami przełomu – mówił gość z USA. Opowiedział też o kampaniach społecznych, w których byli palacze pokazują, jak papierosy zniszczyły ich zdrowie, oraz o programach wsparcia opartych na spersonalizowanym planie rzucania palenia.

Michał Bieńkowski z Centrum Medycznego Nadarzyn mówił o automatyzacji w leczeniu uzależnienia od tytoniu. Jak zauważył, poradnictwo antytytoniowe w Polsce w praktyce nie funkcjonuje, a dobre rozwiązania nie docierają do pacjentów. Szansą są nowe technologie – kampanie wspierane SMS-ami czy chatboty – oraz dobrze zorganizowana podstawowa opieka zdrowotna, która może być miejscem rzetelnej profilaktyki.

Sztuczna inteligencja: przyjaciel, któremu nie można ufać

Sesję poświęconą sztucznej inteligencji w naukach medycznych otworzył prof. Krzysztof Jajuga z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, który wskazał medycynę jako dziedzinę, w której AI może być wykorzystana najefektywniej, ale zaapelował o ostrożność i kontrolę nad jej negatywnymi skutkami.

W dyskusji prof. Wojciech Drygas zwrócił uwagę, że AI ułatwia dostęp do ogromnych zbiorów danych i literatury. – Nie męczy się, nie ma obowiązków rodzinnych i nie domaga się zapłaty – zauważył z uśmiechem. Dr Mindaugas Štelemėkas z Litewskiego Uniwersytetu Nauk o Zdrowiu opowiedział, że jego uczelnia korzysta z AI, analizując jednocześnie etyczny kontekst jej użycia, i rekomenduje programy licencjonowane. – Przede wszystkim powinniśmy jednak korzystać z własnego mózgu – dodał.

Dr Marc Parascandola wskazał na ogromny potencjał AI w diagnostyce obrazowej, wczesnym wykrywaniu nowotworów i poszukiwaniu nowych leków. Zwrócił też uwagę, że narzędzia te mogą wspierać wstępną diagnostykę w krajach rozwijających się i na terenach wiejskich – zawsze jednak pod kontrolą człowieka. Prof. Leif Aarø z Norweskiego Instytutu Zdrowia Publicznego przyznał, że korzysta z AI codziennie. – To mój przyjaciel, ale nie mogę mu ufać. Rekomenduję krytyczne i sceptyczne podejście – mówił.

Głos w tej dyskusji zabrał także rektor Uniwersytetu Kaliskiego prof. dr hab. Andrzej Wojtyła: – Sztuczna inteligencja nigdy nie zastąpi lekarza. Lekarz musi nawiązać kontakt z pacjentem i być dla niego autorytetem. Tu AI nie pomoże.

Zdrowie to nie wszystko

Ostatnia sesja dotyczyła szczęścia i jakości życia w medycynie oraz struktury zachorowań w Polsce. Roman Puri z Ukraińskiego Instytutu Badań nad Szczęściem przekonywał, że medycyna wyszła poza tradycyjny cel, jakim jest uśmierzenie bólu i wyleczenie choroby – leczy człowieka, a nie tylko chorobę. Zdrowie i szczęście są ze sobą powiązane, ale nie są tożsame, a jakość życia stanowi pomost między wynikami leczenia a dobrym życiem. Prelegent postulował ponowne przemyślenie definicji zdrowia WHO. – Medycyna nie może narzucać sensu życia, ale może stworzyć warunki, w których dobre życie staje się możliwe – mówił.

Prof. Andrzej Bazylewicz z Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego przedstawił prognozy ukraińskiego Ministerstwa Zdrowia: w przyszłości wsparcia psychologicznego będzie potrzebować 15 mln Ukraińców, a 4 mln – leczenia farmakologicznego. Przypomniał też szacunki WHO, według których 22 proc. osób dotkniętych wojną cierpi na zaburzenia psychiczne, takie jak depresja, choroba dwubiegunowa czy schizofrenia.

VIP 2030 – unikatowy projekt z udziałem Uniwersytetu Kaliskiego

Prof. Wojciech Drygas przedstawił projekt badawczy „VIP 2030”, prowadzony przez naukowców Uniwersytetu Kaliskiego wspólnie z Uniwersytetem Medycznym w Łodzi i Uniwersytetem Medycznym w Poznaniu. Jego tematem jest wielochorobowość w Polsce jako wyzwanie zdrowotne i społeczne. W ciągu kilku lat badacze przebadają około 5 tys. osób z 2,4 tys. gospodarstw domowych. Spośród pacjentów z rozpoznaną wielochorobowością zostanie wylosowanych 360 osób, podzielonych na trzy grupy. Pierwsza będzie objęta standardową opieką lekarską. Druga otrzyma wsparcie technologiczne: spersonalizowaną aplikację, urządzenia do monitorowania stanu zdrowia i wsparcie AI. Trzecia dostanie to samo co druga, a dodatkowo pomoc specjalistów.

Rektor: potrzebna kompleksowa reforma ochrony zdrowia

Sesję zamknął prof. Andrzej Wojtyła, który przedstawił propozycję reformy systemu ochrony zdrowia. Jak podkreślił, obecna faza transformacji epidemiologicznej i sytuacja demograficzna wymagają głębokich zmian strukturalnych. System powinien być nastawiony na holistyczną opiekę nad pacjentem, a reformując go, warto korzystać z doświadczeń krajów, które już przez to przeszły. Pilnym priorytetem jest zahamowanie absurdalnych zjawisk dotyczących kadr medycznych i zasobów, w tym powstrzymanie likwidacji łóżek szpitalnych w mniejszych miejscowościach.

Wnioski trafią do premiera i prezydenta

Konferencję podsumował prof. Witold Zatoński, który określił ją jako ważną, merytoryczną próbę uporządkowania wiedzy o sytuacji zdrowotnej. Raporterzy przygotowują obecnie sprawozdania z poszczególnych sesji. Po ich analizie wnioski z konferencji zostaną przekazane premierowi i prezydentowi.

Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu „Wektory Nauki”.

Dofinansowano ze środków budżetu państwa.
Tytuł konferencji: V Światowa Konferencja Zdrowia Rodziny w Uniwersytecie Kaliskim. Profilaktyka i działania interwencyjne w budowaniu zdrowia w Polsce. Closing the gap
Nazwa programu: „Wektory Nauki” – moduł Konferencje naukowe
Dofinansowanie: 116 000 PLN
Całkowita wartość: 146 700 PLN
Numer umowy: WNK/SP/0219/2025/01
Data podpisania umowy: 02.01.2026
Termin realizacji: 01.12.2025 – 30.11.2026.