Każdego roku mury uczelni wyższych opuszczają tysiące absolwentów kierunków technicznych, przyrodniczych i medycznych. Wielu z nich wybiera popularne ścieżki zawodowe, podczas gdy część bardziej wyspecjalizowanych obszarów pozostaje mniej oczywista dla początkujących pracowników. Dotyczy to między innymi zawodów związanych z pomiarami, ochroną radiologiczną, bezpieczeństwem przemysłowym czy oceną oddziaływania pól elektromagnetycznych. Są to dziedziny wymagające specjalistycznej wiedzy i odpowiednich kwalifikacji, ale mogą stanowić interesującą alternatywę dla bardziej popularnych ścieżek kariery.
Współczesna inżynieria w coraz większym stopniu opiera się na monitorowaniu parametrów, których nie można ocenić za pomocą ludzkich zmysłów. Mowa między innymi o promieniowaniu jonizującym, polach elektromagnetycznych czy zanieczyszczeniach występujących w środowisku pracy. Rosnące znaczenie kompetencji naukowych i technicznych widać również w danych Eurostatu. W 2025 roku w Unii Europejskiej w zawodach związanych z nauką i technologią pracowało ponad 81,6 mln osób, czyli o 1,8% więcej niż rok wcześniej i o 25,3% więcej niż dekadę wcześniej. Dane te dotyczą szerokiej grupy zawodów wymagających wiedzy naukowej lub technicznej, dlatego nie można na ich podstawie określić popytu na konkretnych specjalistów. P
okazują jednak rosnące znaczenie kompetencji naukowo-technicznych na europejskim rynku pracy.
Sektor 1: Zaawansowana medycyna i przemysł
Praca na styku medycyny i technologii kojarzy się głównie z pracą lekarza lub programisty tworzącego oprogramowanie dla szpitali. Tymczasem współczesna diagnostyka oraz terapia nowotworowa są całkowicie zależne od złożonej aparatury wykorzystującej zaawansowane zjawiska fizyczne. Szpitale i laboratoria badawcze zatrudniają specjalistów z obszaru elektroradiologii, fizyki medycznej i inżynierii medycznej. W zależności od stanowiska oraz rodzaju wykonywanych czynności konieczne mogą być również dodatkowe kwalifikacje związane z bezpieczeństwem jądrowym i ochroną radiologiczną. Nadzór nad akceleratorami liniowymi, aparatami RTG czy tomografami komputerowymi wymaga nie tylko wiedzy technicznej, ale również rygorystycznego przestrzegania norm dozymetrycznych i prawnych.
Równie szerokie pole do rozwoju stwarza przemysł ciężki, energetyczny oraz produkcyjny, gdzie promieniowanie wykorzystuje się do defektoskopii i oceny jakości materiałów.
Eksperci z zakresu ochrony radiologicznej dbają o to, aby procesy technologiczne przebiegały bez ryzyka dla zdrowia pracowników i otoczenia. Przemysł i diagnostyka medyczna w coraz większym stopniu opierają się na zaawansowanych zjawiskach fizycznych. Aby zrozumieć skalę tego rynku, warto sprawdzić, jak szerokie jest obecnie wykorzystanie promieniowania jądrowego i jego zastosowania w medycynie oraz przemyśle. To obszar, w którym uprawnienia i wiedza techniczna są na wagę złota.
Szanse zawodowe w dozymetrii i ochronie radiologicznej
Rozwój technologii wykorzystywanych w medycynie i przemyśle sprawia, że kompetencje związane z dozymetrią i ochroną radiologiczną znajdują zastosowanie w wyspecjalizowanych obszarach rynku pracy. Specjaliści w tej dziedzinie odpowiadają za dokładne pomiary dawek promieniowania przyjętych przez personel oraz pacjentów, a także nadzorują stan osłon stałych i ruchomych w pracowniach rentgenowskich. Osoby wybierające tę ścieżkę kariery mogą znaleźć zatrudnienie w Państwowej Agencji Atomistyki, Instytucie Fizyki Jądrowej oraz w firmach świadczących usługi z zakresu audytów bezpieczeństwa. Jest to obszar wymagający specjalistycznej wiedzy oraz odpowiednich kwalifikacji, co sprawia, że przygotowanie do pracy w tej dziedzinie może wymagać więcej czasu niż w przypadku mniej wyspecjalizowanych stanowisk.
Warto podkreślić, że zarówno fizyk medyczny, jak i inspektor ochrony radiologicznej mogą wykonywać zadania wymagające specjalistycznej wiedzy, jednak zakres ich odpowiedzialności jest różny. Fizyk medyczny może zajmować się między innymi dozymetrią, kontrolą jakości aparatury czy planowaniem leczenia z wykorzystaniem promieniowania. Inspektor ochrony radiologicznej odpowiada natomiast za określone przepisami zadania związane z nadzorem nad przestrzeganiem wymagań ochrony radiologicznej.
To przede wszystkim praca analityczna, polegająca na symulowaniu rozkładu dawek, optymalizacji procedur terapeutycznych oraz planowaniu bezpiecznych stref pracy w ośrodkach badawczych i przemysłowych. Raporty rynkowe wskazują, że deficyt specjalistów w tym obszarze ma charakter globalny, co otwiera absolwentom polskich uczelni drogę do międzynarodowych projektów naukowo-badawczych oraz pracy w zagranicznych koncernach technologicznych.
Sektor 2: Nowoczesna infrastruktura, OZE i telekomunikacja
Wyzwania związane z rozwojem sieci i odnawialnych źródeł energii
Przekształcenia energetyczne oraz niespotykany rozwój infrastruktury telekomunikacyjnej stawiają przed współczesną inżynierią nowe wyzwania techniczne i środowiskowe. Rozbudowa sieci 5G, budowa farm wiatrowych, instalacji fotowoltaicznych oraz linii wysokiego napięcia wymaga nieustannego monitorowania ich wpływu na otoczenie. Wbrew obiegowym opiniom praca w tym sektorze nie sprowadza się wyłącznie do projektowania czy montażu urządzeń, lecz obejmuje ciągłe prowadzenie pomiarów i ocenę oddziaływania czynników fizycznych na środowisko naturalne oraz ludzkie zdrowie.
Rozwój infrastruktury telekomunikacyjnej i energetycznej wiąże się również z koniecznością wykonywania pomiarów pól elektromagnetycznych oraz oceny ich zgodności z obowiązującymi wymaganiami. W przypadku instalacji radiokomunikacyjnych wyniki pomiarów i odpowiednia dokumentacja mogą być elementem procedur związanych z ich funkcjonowaniem. Tworzy to zapotrzebowanie na osoby posiadające wiedzę z zakresu pomiarów PEM, metrologii, aparatury pomiarowej oraz obowiązujących przepisów. Na rynku tworzy się przez to przestrzeń dla inżynierów środowiska, elektrotechników oraz fizyków i inżynierów specjalizujących się w pomiarach pól elektromagnetycznych, metrologii, metodach pomiarowych oraz interpretacji krajowych i europejskich wymagań dotyczących bezpieczeństwa pracy.
Rola inżyniera pomiarowca i audytora pól elektromagnetycznych
Specjalista do spraw pomiarów pól elektromagnetycznych to zawód o wysokim potencjale rynkowym, w którym braki kadrowe są wyjątkowo odczuwalne. Specjalista zajmujący się pomiarami pól elektromagnetycznych wykonuje badania w otoczeniu instalacji radiokomunikacyjnych oraz w miejscach pracy, w których występuje ekspozycja na pola elektromagnetyczne. Na podstawie zebranych danych przygotowuje specjalistyczne sprawozdania i analizy, które pozwalają ocenić poziom ekspozycji na pola elektromagnetyczne oraz zgodność wyników pomiarów z obowiązującymi wymaganiami. W razie potrzeby wyniki mogą być również wykorzystywane przy planowaniu odpowiednich środków ochronnych.
Student kierunku technicznego, który decyduje się na zbudowanie kompetencji w tym obszarze, zyskuje ogromną przewagę konkurencyjną już na starcie kariery.
Zdobycie wiedzy z zakresu metrologii, aparatury pomiarowej oraz zdobycie odpowiednich kwalifikacji energetycznych oraz certyfikatów potwierdzających kompetencje w zakresie pomiarów i obsługi aparatury wyróżnia życiorys zawodowy pośród standardowych aplikacji. Przedsiębiorstwa z sektora telekomunikacyjnego oraz energetycznego poszukują pracowników potrafiących samodzielnie obsłużyć sprzęt i sprawnie przeprowadzić procedurę kontrolną.
Sektor 3: Zarządzanie ryzykiem i ochrona infrastruktury krytycznej
Identyfikacja zagrożeń środowiskowych w nowoczesnym przemyśle
Pojęcie bezpieczeństwa w sektorze przemysłowym przestało odnosić się jedynie do ochrony fizycznej czy cyberbezpieczeństwa. Nowoczesne zakłady produkcyjne, zakłady chemiczne oraz obiekty infrastruktury krytycznej wymagają systemowego zarządzania ryzykiem wynikającym z obecności niewidzialnych czynników szkodliwych. Odpowiedzialność za zapewnienie ciągłości działania oraz ochronę zdrowia pracowników wymaga współpracy specjalistów zajmujących się bezpieczeństwem, oceną ryzyka zawodowego oraz monitoringiem środowiska pracy.
Współczesny przemysł wykorzystuje zaawansowane syntezy chemiczne, procesy wysokociśnieniowe oraz substancje niebezpieczne, co wiąże się z koniecznością kontrolowania między innymi stężeń gazów i pyłów, poziomu hałasu oraz – w zależności od rodzaju działalności – promieniowania. Specjaliści z zakresu inżynierii bezpieczeństwa czy zarządzania kryzysowego odgrywają istotną rolę w identyfikacji punktów awarii oraz w opracowywaniu procedur na wypadek zdarzeń losowych. Praca ta wymaga podejmowania decyzji w oparciu o dane analityczne i znajomość skomplikowanych technologii produkcyjnych.
Spektrum możliwości zatrudnienia w obszarze BHP i kryzysu
Absolwenci kierunków związanych z inżynierią bezpieczeństwa i zarządzaniem kryzysowym mają przed sobą szeroki wybór ścieżek rozwoju w sektorze prywatnym i publicznym. Zakłady przemysłowe o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii poszukują audytorów łączących znajomość przepisów prawnych z technicznym zrozumieniem procesów technologicznych. Do podstawowych zadań należy projektowanie systemów wczesnego ostrzegania, przeprowadzanie ocen ryzyka zawodowego oraz nadzór nad wdrożeniem środków ochrony indywidualnej i zbiorowej.
- Jedną z możliwych ścieżek rozwoju jest praca na stanowiskach związanych z analizą ryzyka w firmach ubezpieczeniowych, przemysłowych i doradczych.
- Duże zapotrzebowanie na ekspertów ds. bezpieczeństwa wykazują jednostki samorządu terytorialnego oraz administracja państwowa.
- Możliwym kierunkiem rozwoju jest również doradztwo techniczne oraz audytowanie procesów pod kątem wymagań BHP i wybranych norm zarządzania jakością lub bezpieczeństwem.
Autor: N.D.
Źródła:
- https://www.srtech.pl Wykorzystanie promieniowania jądrowego, zastosowania w medycynie
- Eurostat Women make up 53% of science & technology ranks
- Defektoskopia
- Państwowa Agencja Atomistyki
- Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk
- IAEA Human resource development
- GUS Zróżnicowanie zawodów na rynku pracy w Polsce
